Οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας είναι αυτές, οι οποίες δεν προκύπτουν από τα ορυκτά καύσιμα, όπως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Ουσιαστικά, η εναλλακτική ενέργεια περιλαμβάνει όλες τις ανανεώσιμες πηγές και την πυρηνική ενέργεια. Η πυρηνική ενέργεια δεν ταξινομείται ως ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, καθώς παράγεται από την εξόρυξη στοιχείων, όπως το ουράνιο και το θόριο, και δεν καλύπτει το βασικό χαρακτηριστικό των ΑΠΕ: ότι είναι ανεξάντλητες.
Συνεπώς, συχνά οι όροι εναλλακτικές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας χρησιμοποιούνται ως ακριβώς ίδιοι, όμως δεν είναι, καθώς οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας περιλαμβάνουν και τις ΑΠΕ και την πυρηνική ενέργεια.
Ποιες είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας;
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι οι ακόλουθες:
- Ηλιακή ενέργεια: Το ηλιακό φως είναι ένας από τους πιο διαθέσιμους και σε μεγαλύτερη αφθονία ενεργειακούς πόρους του πλανήτη μας. Η ποσότητα της ηλιακής ενέργειας που φτάνει στην επιφάνεια της γης σε μία μόλις ώρα είναι μεγαλύτερη από τις συνολικές ενεργειακές απαιτήσεις του πλανήτη για ένα ολόκληρο έτος! Αν και ακούγεται σαν την ιδανική ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, στην πραγματικότητα η ποσότητα της ηλιακής ενέργειας που μπορούμε να αξιοποιήσουμε ποικίλλει ανάλογα με την ώρα της ημέρας, την εποχή και φυσικά τη γεωγραφική θέση κάθε μέρους.
- Αιολική ενέργεια: Ο αέρας είναι επίσης μια άφθονη και ελεύθερη πηγή καθαρής ενέργειας. Η αιολική ενέργεια αξιοποιείται στα αιολικά πάρκα, όπου οι ανεμογεννήτριες τη μετατρέπουν σε ηλεκτρική ενέργεια, η οποία στη συνέχεια μπορεί να τροφοδοτήσει το ηλεκτρικό δίκτυο.
- Υδροηλεκτρική ενέργεια: Η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι μία από τις πιο ανεπτυγμένες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εδώ και χρόνια. Με την οικοδόμηση ενός φράγματος, κατασκευάζεται μια μεγάλη δεξαμενή για τη δημιουργία ελεγχόμενης ροής νερού που κινεί έναν στρόβιλο. Έτσι, έχουμε κινητική ενέργεια, η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται σε ηλεκτρική. Ωστόσο, η συγκεκριμένη πηγή ενέργειας υφίσταται αναγκαστικά συγκεκριμένους περιορισμούς, αφού μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο σε υδάτινα περιβάλλοντα και άρα λιγότερες περιοχές σε σχέση με την αιολική και την ηλιακή ενέργεια.
- Κυματική και παλιρροϊκή ενέργεια: Πρόκειται ουσιαστικά για μια άλλη μορφή υδροηλεκτρικής ενέργειας, η οποία χρησιμοποιεί την ενέργεια από τα κύματα και τα παλιρροϊκά ρεύματα. Μπορεί να μην είναι σταθερή ενέργεια, είναι όμως εξαιρετικά προβλέψιμη και αναμένεται στο μέλλον να δώσει πολύ καλά αποτελέσματα.
- Γεωθερμική ενέργεια: Με την αξιοποίηση της φυσικής θερμότητας κάτω από την επιφάνεια της γης, η γεωθερμική ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απευθείας θέρμανση των κτιρίων ή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Βρίσκεται ακόμα σε στάδιο ανάπτυξης και δεν έχει την ίδια δυναμική σε όλες τις χώρες.
- Ενέργεια βιομάζας: Η βιομάζα αποτελείται από οργανική ύλη, η οποία προέρχεται από φυτικά προϊόντα, όπως τα άχυρα, τα κούτσουρα και τα κουκούτσια. Η ενέργεια της βιομάζας δημιουργείται, καθώς τα φυτά μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια σε χημική και την αποθηκεύουν στους ιστούς τους. Η βιομάζα έχει ελάχιστη περιβαλλοντική επιβάρυνση και μπορεί να λειτουργήσει τόσο ως καύσιμο (π.χ. βιοαιθανόλη) όσο και ως πηγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας.
Προς το παρόν, η ανθρωπότητα ακόμα εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα, όμως η επένδυση στις ΑΠΕ αναμένεται στις επόμενες δεκαετίες να οδηγήσει στην πλήρη αποδέσμευση από αυτά, ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο του θερμοκηπίου που προκύπτει από τις βλαβερές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.